Çarşamba, Ağustos 4, 2021
Ana Sayfa Sağlık Mitokondriyal Hastalıklar Nelerdir?

Mitokondriyal Hastalıklar Nelerdir?

Mitokondriyal Hastalıklar Nelerdir?

Mitokondri, besinleri beden için enerjiye dönüştürür, ancak, arızalanmaya başlarlarsa, özgür radikaller hücreye taşabilir ve bir dizi sıhhat problemi ortaya çıkabilir. Mitokondriyal disfonksiyon bulguları ve buna bağlı hastalıklar hakkında bilgi edinmek bu hastalıkların erken teşhisi ve rehabilitasyonunda destekçi olmaktadır.

Muntazam çalışan mitokondri, hücrenin ana enerji sağlayıcısı olduklarından sıhhatin merkezinde yer alır. Bununla beraber, mitokondri tarafından üretilen reaktif oksidatif cinsler zamanla birikir ve oksidatif stres yaşa bağlı hastalıklara yol açar.

Mitokondrilerin hücre içindeki büyük rolü sebebiyle, mitokondriyal disfonksiyon suratlarca hastalıkla iletişimlidir. Ek olarak, bir dizi metabolik bozukluk, mitokondriyal veya nükleer Deoksirübo Nükleik Asit’daki genetik değişinimlerle ilişkilidir. Bu değişinimler kalıtsal olabilir veya gelişigüzel ortaya çıkabilir.
Bu şartlarda mitokondriyal disfonksiyon kollanırken veya bunlarla iletişimli olsa da, bunun illa ki bir sebebi olması gerekmez. Bu sebeple, mitokondriyal işlevi iyileştirmeye müteveccih taktikler bu hastalıkların idarenmesine destekçi olabilir veya etmeyebilir. Kuşku dinlendiğinde, uzman bir hekime müracaat etilmesi öneri edilmektedir.

Kanser Araştırması

Mitokondriyal Hastalıklar Nelerdir?Kanser hücreleri, urların gelişmesini kuvvetlendirmek için mitokondri gerektirir. Kanser hücreleri bu enerjiyi sağlamak için çoğalan rakamda mitokondriye sahip olma meylindedir. Mitokondriyal çoğalışa bağımsız olarak spesifik genlerin yapımını başlatan değişik transkripsiyon etkenleri veya proteinler aracılık eder. Öte yandan, kanser hücreleri özgür radikal birikmiş mitokondrilerin cirosunu arttırır. Etraftaki dokuya hasar veren kanser hücrelerinde oksidatif stres çoğalır.

Kanserin ayırt edici özelliklerinden biri, hücrenin programlanmış hücre vefatını apoptoz tedbire hüneridir. Olağanda, hücre çok fazla veya çok süratli artıyorsa, sıhhatli hücrelerin mitokondrileri bu harekâtı tetikleyecektir.

Bununla beraber, kanser hücrelerinde, özgür radikaller birikmiş mitokondrilerin tahribatını artırarak programlanmış hücre vefatı önlenir. Ayrıca antioksidan yolları açarlar, böylece oksidatif stres hücre vefatını tetiklemez.
Kanser hücrelerinin mitokondrileri, hücre vefatını destekleyen daha düşük protein seviyelerine BAX/BAK ve/veya hücre vefatını önleyen daha yüksek protein seviyelerine BCL-2/BCL-XL sahiptir. Kanser hücrelerindeki mitokondri ağı da değişiktir. Kanser hücrelerinde daha fazla mitokondri bulunur. Kanser hücreleri ayrıca Warburg tesiri olarak öğrenilen bir operasyonla değişik enerji üretir. Enerji yapımı büyük miktarda oksijensiz anaerobik olarak, glikoliz yoluyla yapılır. Bunun sebebi apoptozu önlemek için mitokondriyal işlevin eksiltilmesi olabilir. Krebs döngüsü süresince aerobik solunum ve oksidatif fosforilasyon, kanser hücrelerinde hala daha az derecede hakikatleşir.

Nörodejeneratif Hastalıklar

Mitokondriyal disfonksiyon, Alzheimer, ALS ve Parkinson hastalığı gibi yaşa bağlı nörodejeneratif hastalıkların büyük bir sebebidir. Yaşla beraber özgür radikallerin birikmesi Deoksirübo Nükleik Asit ve protein zararına yol açmaktadır. Mitokondri, enerji yapımı kaybına ve netice olarak hücre vefatına neden olan yanılgılı proteinleri biriktirir. Mitokondrilerin Alzheimer ve Parkinson gibi spesifik nörodejeneratif hastalıklarda değişik davrandığı işlevsiz olduğu gözlemlenmiştir.
Alzheimer hastalığı
• Amiloid beta proteinleri dış mitokondriyal çeperin çevresinde oluşur.
• Bu birikme ATP yapımını eksiltir, oksidatif stresi artırır ve neticede hücre vefatına neden olur.
• Amiloid beta, mitokondriyal protein üretimini çoğaldırır.
• Mitokondriyal enzimler eksilmiş etkinliğe sahiptir, bu da ATP seviyelerinin eksilmesine neden olur.
• Mitokondri hücre içinde yapısal farklılıklara uğrar. Uzun tüplerde mitokondriyal füzyon var olmak yerine, mitokondri hücre içindeki minik parçalara dağılınır fisyon. Bu, Alzheimer hastalığı olan hastalarda görülen beyin hücrelerinin genel işlev bozukluğuna katkıda bulunur.
Mitokondriyal Hastalıklar Nelerdir?Parkinson hastalığı
• Parkinson hastalığının ayırt edici özelliği, hücre vefatına ve nöron kaybına yol açan alfa-sinüklein proteininin birikmesidir.
• Parkinson hastaları bu proteini mitokondride biriktirerek oksidatif stresin çoğalmasına ve enerji yapımının eksilmesine neden olur.
• Parkin proteini E3 ubikitin ligazı ve PINK1 proteini, imha için zararlı mitokondrileri işaretlemekten mesuldür. Parkinson hastalığı olan hastalar bu proteinlerin düşük seviyelerine sahiptir.
• Zararlı, düşük işleyen mitokondriler bozulmaz ve hücrede kalır.
• Alfa-sinüklein birikmeye devam ederek nörodejenerasyona neden olur.

Diyabet

Hem tip 1 hem de tip 2 diyabetli hastalarda yanlış mitokondriyal işlev görülmüştür. Solunum için glikoz noksanlığının yanı gizeme, diyabetik hastaların hücrelerindeki mitokondri ağı ve biçimi anormal olabilir. Diyabetik hastalarda mitokondri, hücre süresince minik parçalara ufalamış ağlara çoğalan ayrılınma, eksilmiş füzyon dağılır. Bu hem tip 1 hem de tip 2 diyabette kollanmıştır. Tip 2 diyabet, hücrelerde insülin mukavemeti ile karakterize edilir ve solunum için mevcut glikoz ölçüsünü eksiltir. Bu ATP yapımını ve dolayısıyla hücre için mevcut olan enerjiyi eksiltir.
Mitokondriyal disfonksiyonun insülin mukavemetine veya bunun bir semptomuna neden olup olmadığı öğrenilmemektedir. Bazı tahlilciler mitokondriyal disfonksiyonun bir semptomdan ziyade insülin mukavemetinin bir sebebi olabileceğini öne sürmüşlerdir. Tip 2 diyabetli hastalarda enerji yapımından mesul mitokondriyal protein seviyeleri eksilmiştir.

Kalp yetmezliği

Kalp hücreleri kalbin pompalanmasına efor vermek için büyük miktarda mitokondriye güvenir. Mitokondriyal disfonksiyon, oksidatif stresin birikmesi sebebiyle kalp yetmezliğinde görülür. Kalp yetmezliği olan hastalarda eksilmiş mitokondriyal etkinlik görülür. Mitokondriler, elektron taşıma zincirlerinde daha düşük etkinliğe sahiptir. Bunun sebebi mitokondriya oksijen temini kaybıdır. Oksijen tedariki eksildiğinden, elektron taşıma zincirindeki elektronlar oksijen tarafından alınamaz. Bu, özgür radikaller üreten elektronların birikmesine yol açar.

Kronik bitkinlik belirtisi

Genellikle CFS olarak öğrenilen Kronik Bitkinlik Belirtiyi, bir şahsın günlük işlevleri yerine getirme becerisini% 50’den fazla eksiltebilen uzun süreli 6 aydan fazla yoğun bitkinlik semptomları ile karakterize müzakereli ve hayat boyu süren bir hastalıktır. CFS’li hastalar alttakiler de dahil olmak üzere muhtelif öbür semptomlardan mustariptir:
• Evham
• Bunalım
• Baş sızısı
• Adale Sızısı
• Bilişsel işlev bozukluğu
Bir zamanlar us hastalığı olduğu düşünülmesine karşın, çoğalan ispatlar mitokondriyal disfonksiyona bu bozukluğun önde gelen mümkün sebeplerinden biri olarak işaret etmektedir. Birden fazla muayenehane çalışma yapılmış ve karmaşık neticeler vermiştir. Bazı analistlere göre, CFS alttaki mitokondriyal anormalliklerin biri veya daha aşırısıyla iletişimli olabilir:
• Daha minik mitokondriyal biçim ve sayı
• Düşük L-karnitin, ALCAR, ubikinon veya CoQ10 seviyeleri
• Elektron taşıma zincirinde eksiltilmiş protein etkinliği oksidatif fosforilasyon
• Eksilen ATP yapımı
Bir dizi çalışma, sıhhatli ve olağan hastaların mitokondriyal yapı veya işlevlerinde ehemmiyetli bir değişiklik olmadığını göstermiştir. Bu vaziyetin sebebini, mitokondriyal disfonksiyonun rolünü ve hastaların tesirli bir biçimde nasıl rehabilitasyon edileceğini bütün olarak kavramak için daha fazla çalışmaya gereksinim vardır.

 

Genetik hastalıklar

Mitokondriyal Hastalıklar Nelerdir?Mitokondriyal genlerdeki genetik değişinimler, 5 değişik mekanizmanın 1 veya daha aşırısı yoluyla mitokondriyal disfonksiyona neden olabilir:
• Enerji yapımı için öbür molekülleri substratları kullanamama
• Uygunsuz Krebs çevrimi
• Elektron taşıma zinciri yoluyla yanılgılı enerji yapımı oksidatif fosforilasyon
• Mitokondri içine ve dışına moleküllerin kusurlu taşınması
• Elektron taşıma zincirindeki yanılgılı proteinler
Bu hatalar, mitokondriyal ve/veya nükleer Deoksirübo Nükleik Asit’daki değişinimlerden kaynaklanabilir. Ek olarak, mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit nükleer Deoksirübo Nükleik Asit ile bağlantı kuramadığında hatalar ortaya çıkabilir. Mitokondriyal ve/veya nükleer Deoksirübo Nükleik Asit değişinimlerinin neden olduğu bazı metabolik hastalıklar şunları kapsar:
• mtDNA tükenme belirtiyi MDS: MDS, rastgele biri işlevsiz mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’ya sahip olan bir grup bozukluğu ifade eder. Bu, değişik gelişimsel, adale ve beyin anormalliklerine neden olabilir. Bilinen bir hayli mitokondriyal hastalık MDS’nin bir neticeyidir.
• Mitokondriyal miyopati: cılızlık, egzersiz intoleransı, soluk alma güçlükleri veya görme meseleleri gibi adale problemlerine neden olan bir mitokondriyal hastalıktır.
• Mitokondrial encephalomyopathy: Laktik asidoz ve felç eşi kısım MELAS bedene beyin ve adale etkileyen bir mitokondriyal bozukluktur. İnme eşi hücumlar ve laktik asit yaradılışı demans, kusma, fazla sızı ve adale eforsuzluğu ile sonuçlanır.
• CoQ10 noksanlığı: Koenzim Q10’da bir beceriksizlik, elektron taşıma zincirinin bir parçası olan bir proteindir.
• Mitokondriyal nörogastrointestinal ensefalomiyopati MNGIE : Öncelikle beyni ve sindirim sistemini etkileyen ender bir mitokondriyal hastalıktır. Sindirim sisteminin adaleleri ve asapları, besinleri sistemden muntazam bir biçimde itmez.
• Mitokondriyal diyabet: Mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’da tek bir değişinimin neden olduğu bir diyabet alt tipi olan maternal kalıtsal diyabet ve sağırlık MIDD olarak adlandırılır. Hastalık tip 1’e eş duyma ve diyabet kaybıyla sonuçlanır.
• POLG değişinimleri: Deoksirübo Nükleik Asit birleşiminden mesul mitokondriyal proteinin etkin katalitik kısmı olan Deoksirübo Nükleik Asit polimeraz alt ünite gama kodlayan bir gendir. Bu gendeki değişinimler, mitokondriyal proteinlerin ve bir hayli mitokondriyal hastalığın yanılgılı yapımına yol açar.

Mitokondriyal Darboğaz Tesiri

Mutokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’da değişinim taşımak, kesinlikle hastalığı iletileceği anlamına gelmez. Bazı analistlere göre, değişinime uğramış mitokondri taşıyan hücrelerin oranının hastalığın semptom göstermesi için sıhhatli mitokondri taşıyan hücrelerden anlamlı derecede yüksek olması gerekebilir.
Dişi yumurta hücresi oosit yapımı sırasında, her bir yumurta hücresi gelişigüzel bir mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit kopyası tercihi kapsayacaktır. Kopyaların kimileri değişinim taşıyabilir, kimileri ise tamamen olağan olabilir. Yumurta hücresi olgunlaştıkça ve döllenmeye hazırlandıkça, bir hayli mitokondri gelişigüzel arttırılır. Bu, mutant mitokondriyi irsiyet yoluyla alma kaderini eksiltebilir. Bu fenomen anne çok değişinime uğramış mitokondri taşıyorsa, yavrularının özelliği taşımayacağı anlamına gelmektedir. Yeterli hücre mutant mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit taşıyorsa misalin, bedendeki hücrelerin % 50’sinden aşırısı çocuğun ilişkili bozukluğa sahip olması mümkündür.

Disfonksiyonel Mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’nın mtDNA İrsiyetinin Önlenmesi

Yeni teknolojiler değişinime uğramış mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’nın anneden yavrulara bulaşmasını önleyebilir. 3-ebeveyn in vitro fertilizasyon ismi verilen yeni bir teknik, anneden nükleer Deoksirübo Nükleik Asit’nın sıhhatli mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’ya sahip bir donör dişi yumurtasının nükleer Deoksirübo Nükleik Asit’sı ile değiştirilmesinden oluşur. Bu sebeple, donör yumurta anneden genetik bilgi taşır, ancak taşıdığı değişinime uğramış mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’dan da yoksundur.
İn vitro fertilizasyon gibi kullanarak, yumurta sonra suni sperm ile döllenir. Döllenen yumurta daha sonra annenin rahmine yine sokulur ve rahme geçebilir. Nükleer Deoksirübo Nükleik Asit değişmediğinden, yavrular biyolojik ebeveynlerinin tüm fiziksel özelliklerine sahip olacaktır. Değişik olan tek şey, mitokondriyal Deoksirübo Nükleik Asit’nın değişinime uğramış kopyalarını taşıyan annenin aksine, bu çocuğun uygun mitokondriyal işleve sahip olacağıdır.
Mitokondriyal Disfonksiyonun Mümkün Belirtileri
Bazı tahlilciler, mitokondrilerin olması gerektiği gibi çalışmadığına dair mümkün işaretler tanımlamışlardır. Bu bulgular şunlardır:
• Fazla bitkin sezmek
• Uzun zaman egzersiz yapamama
• Özellikle egzersiz sırasında soluk darlığı
• Makûs kemik gelişmesi ve sıhhati
• Hareketleri, balansı ve koordinasyonu hakimiyet etme güçlüğü ataksi
• Yürüme veya konuşma eforluğu
• Adale cılızlığı ve sızısı
• Kalp adaleyi hastalığı kardiyomiyopati
• Bağırsak ve sindirim meseleleri
• Karaciğer ve böbrek hastalığı
• Sarkık göz kapakları, görme kaybı ve öbür göz problemleri
• Diyabet ve öbür hormonal bozukluklar
• Duymada mesele
• Migren, felç ve nöbetler
• Bazı şeyleri anımsamakta güçlük
• Gelişimsel gecikme
• Otizm
• Yineleyen enfeksiyonlar
Bu semptomların mitokondriyal disfonksiyon dışında bir hayli sebebi olabileceği unutulmamalıdır. Hakikatinde, hekimin belirleyebileceği ve ele alabileceği başka bir teşhis edilebilir ve rehabilitasyon edilebilir sıhhat problemiyle ilişkili olma ihtimali daha yüksektir. Bu bulgulardan musdarip olan bireylerin en iyi rehabilitasyon veya idare tasarısını tanımlamak için bir hekime görünmesi şiddetle öneri edilir.

Bibliyografi:
my.clevelandclinic.org
medlineplus.gov
mitoaction.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

En güncel doğru bilgiler dogrubilgi.net farkıyla sunulmuştur.

Son Dakika Haberleri için tıklayın.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Recent Comments